Бүләк Исмәғилева: "Мин сәхнәгә сығыр өсөн ҡайһы ролгә дә риза"

Күптән түгел район мәҙәниәт һарайы сәхнәһендә Нефтекама ҡала мәҙәниәт үҙәгенең «Без» театры ҡуйған «Прасковья» спектакле күрһәтелде. Төп ролде унда беҙҙең район ҡыҙы, Яңы Аҡтанышбаш ауылында тыуған Бүләк Исмәғилева башҡарҙы.

Спектакль билдәле журналист, яҙыусы Хәлисә Мөхәмәдиеваның Яңауыл районына командировкаларының береһендә яҙған ысын ваҡиғаға нигеҙләнгән. Уның журналистик очеркы сценарий өсөн нигеҙ булып тора.

Пьеса башҡорт төпкөлөнән булған метро төҙөүсе егеткә ғашиҡ булған урыҫ ҡыҙы Прасковья яҙмышы хаҡында һөйләй. Һуғыш башлана. Ҡыҙын тапҡан йәш ҡатын, фронтҡа киткән иренең кәңәше буйынса, дошман яҡынлашҡан Мәскәүҙән уның ата‑әсәһе янына, Башҡортостанға китергә ҡарар итә. Юлда фажиғә була: ул ҡунып сығырға туҡтаған өйҙә ас сусҡа уның яңы тыуған балаһын ашап ҡуя. Ҡайғынан йәш ҡатын илереп илай, был хәлгә тетрәнгән өй хужабикәһе Прасковьяға үҙенең яңы тыуған ҡыҙын бирергә була, бындай аслыҡта баланы барыбер һаҡлап ҡала алмайым, ти.

Прасковья иренең ауылына сит бала менән барып етә. Ҡәйнәһе менән ҡайнатаһы башта мәрйә киленде үҙ итмәйҙәр, әммә һуңынан  күнәләр һәм баҫалҡы, эшсән, хәстәрлекле булыуы өсөн уны ысын күңелдән яраталар. Прасковья да, хәҙер инде уны татарсалатып Фатима тип йөрөтәләр, яңы тыуған илен ҡабул итә, телде өйрәнә. Ире һуғыштан тере әйләнеп ҡайта, әммә яралы, инвалид булып ҡайта, балалары була алмай. Прасковья уға бер ҡасан да хәҡиҡәтте әйтмәй, ул сит ҡыҙын үҙенеке тип үлә. Теге ҡыҙ да ғаиләлә нисек барлыҡҡа килгәнен үҫеп еткәс кенә белә, әммә ғүмеренең аҙағына тиклем Прасковья-Фатиманы үҙ әсәһе тип иҫәпләүҙән туҡтамай.

Спектакль бик тетрәндергес булып сыҡты. Ә төп ролде Бүләк Рәхим ҡыҙы бик йөрәккә ятып башҡарҙы. Уның һүҙҙәренсә, сценарийҙы беренсе тапҡыр уҡығанда, күҙ йәштәрен тыя алмаған. Артабан да сәхнәгә нисә тапҡыр сығыуына ҡарамаҫтан, әрнеп уйнай — «бойороҡ буйынса илай» белмәй, тик ролде күңеленән үткәреп, йәшәп уйнай.

Актрисаны үҙ героиняһында бигерәк тә һөйә белә алыуы, бирешмәүсәнлеге таң ҡалдыра. Прасковья ҡот осҡос ҡайғы кисерә, әммә һынмай. Ул сит баланы ташламай, уны күкрәгенә ҡыҫып, алға бара — арбала, тракторҙа, күберәк йәйәү. Ире, фронтта яраланып, уға яҙмышын яңынан ҡорорға тәҡдим иткәс, ул : «Мин һине ташламайым, мин һине яратам. Беҙ бергә был хәлде еңербеҙ», — тип яуаплай. Шулай итеп, ул уға ла яңынан йәшәү көсе өрә, һынырға юл ҡуймай.

Иренең ата‑әсәһе лә, бөтөн ауыл да Прасковьяны яратып ҡала. Ул колхоз эшенең бер төрөнән дә сирҡанмай, телде өйрәнә, ислам ҡабул итә һәм абыстай — ауылда абруйлы ҡатын булып китә. Бүләк Исмәғилева ошо рух көсөн еткерергә тырыша, фронтта ла, тылда ла күп булған ошондай көслө кешеләр һуғышта еңеүгә өлгәшкәнен билдәләй.

Айырыуса Өфөләге спектакль иҫтә ҡалған, сөнки унда төп героиняның прототибы туғандары килгән. Сығыштан алда ваҡиға авторы Хәлисә Мөхәмәдиева социаль селтәрҙә алдағы спектакль тураһында яҙған, һәм туғандар героиняла үҙҙәренең өләсәйен таныған. Спектакль тамамланғас, сәхнәгә егермегә яҡын кеше күтәрелгән, улар араһында Прасковья-Фатима үҫтергән ҡыҙ ҙа булған. Ул исән-һау, хәҙер инде өлкән йәштә..

Бүләк Исмәғилева үҙе сәхнәгә тәүге тапҡыр беренсе класта уҡығанда Муса Йәлилдең «Вәхшәт» шиғырын йөрәккә ятып уҡып сыҡҡан. Мәктәп директоры уны, бәләкәй, ябыҡ ҡына ҡыҙҙы, ҡулына күтәргән — шул ваҡыттан алып ул сәхнәнән төшмәгән. Бөтә сараларҙа ла ҡатнашҡан: шиғырҙар уҡыған, йырлаған, бейегән, спектаклдәрҙә уйнаған. Йырлау менән генә килеп сыҡмаған, сөнки йәш сағында ныҡ башмауыҡ менән ауырып, тауыш бәйләнеүҙәре зарарланған. Төп һөнәре буйынса ул 37 йыл студенттар ятағында комендант булып эшләгән, артабан тағы һигеҙ йыл — поликлиникала хужабикә-шәфҡәт туташы була, әммә үҙешмәкәр сәнғәт уның һәр саҡ ысын ғашиҡлығы булып ҡалған.

«Беҙ бит аҡса өсөн түгел, үҙешмәкәрлеккә күңел өсөн йөрөйбөҙ, — ти Бүләк Исмәғилева. — Миңә сәхнәлә булыу өсөн ҡайһы ролгә лә риза».